Bucak Devlet Hastanesi doktorlarından Uz.Dr. Tuncay Epceliden Obstrüktif Uyku Apne Sendromu hakkında bilgi verirken teşhis ve tedavide de bilgilendirdi.

 

Obstrüktif Uyku Apne Sendromu

 

Uykunun sağlıklı yaşam için vazgeçilmez bir olgu

olmasının yanısıra solunum sisteminin aslında

zarar gördüğü bir dönem olduğunu,sağlıklı

kişilerde bile bu olumsuz değişiklikler yaşanırken,

uykuda solunum bozukluklarının,en.önemli

tablosu olan obstrüktif uyku apne sendromunun

[Obstructive Sleep Apnea Syndrome

(OSAS)],

Uykuda ölümlere kadar varan ağır sonuçları olduğunu

bildiğimiz bu hastalık tablosunun erkenve daha da önemlisi uygun tedavisi OSAS’lı olgular

için hayati önem taşımaktadır.

Obstrüktif uyku apne sendromu   toplumda çok sık görülen, birçok kardiyovasküler hastalığın

etyopatogenezi ve ilerlemesinde rol oynayan bir hastalıktır. Hastalığın tanınması ve tedavisi ile medikal tedaviye yanıtsız birçok

kardiyovasküler hastalık tedavi edilebileceği gibi, nedenini henüz

bilmediğimiz birçok hastalığın ortaya çıkması da engellenebilecektir.

TANI:

1.         Horlama,

2.         Uyku sırasında nefes kesilmesi, boğulma ve zorlukla soluma nöbetleri (tanıklı apne)

3.         Gün boyu uyuklamadır.

İlişkili hastalıklar; bazı hastalıklarda OSAS esa nedendir. Bazılarında ise ilişkili hastalığın bir bulgusudur ( Hipotiroidi, akromegali, KKY, vs)

Fizik muayene; olgunun multidisipliner bir yaklaşımla Göğüs hastalıkları, KBB, NÖROLOJİ, Psikiyatri, ve Diş hekimliği uzmanlarından oluşan geniş bir hekim grubu tarafından değerlendirilmesi gerekir.

 Polisomnografi; OSAS tanısında “altın standart” tanı yöntemidir.

►OSAS tanısı için polisomnografide kullanılması gereken standart parametreler:

•           Elektroensefalografi ( EEG )

•           Elektrookülografi ( EOG )

•           Elektromyografi ( EMG-submentalis )

•           Oro-nasal hava akımı ( Flow-meter )

•           Torako-abdominal hareketler

•           Oksijen satürasyonu

•           Elektrokardiyografi ( EKG )

•           Elektromyografi ( EMG-tibialis )

•           Vücut pozisyonu

•           Trakeal mikrofon

OSAS’da karakteristik polisomniografi bulguları;

•           ►Yüzeyel uykuda (NREM evre 1,2) artma, derin uyku (NREM evre 3,4) ve REM periyodunda azalma,

•           ►Sık tekrarlayan apneler ve hipopneler,

•           ►Sık tekrarlayan oksijen desatürasyonu epizodları izlenir,

•           ►REM uykusu apnelerin sıklığını, süresini, oksijen satürasyonunun derecesini ve süresini arttırır,

•           ►Apne sırasında paradoksal göğüs ve karın haraketleri görülmesi tipiktir,

•           ►Apne sırasında kalp hızı genellikle yavaşlar ve postapneik dönemde hızlanır, aritmiler görülebilir,

•           ►Solunum sesi kaydında sık tekrarlayan apne epizodları ile kesilen düzensiz, gürültülü horlama duyulur.

1-KARDİYOVASKÜLER SONUÇLAR

•           Sistemik Hipertansiyon

•           İskemik Kalp Hastalığı

•           Sol Kalp Yetmezliği

•           Pulmoner Hipertansiyon, Sağ Kalp Yetmezliği

•           Kardiyak aritmiler

•           Ani ölüm 

 

1-Sistemik Hipertansiyon;

Yapılan birçalışmada orta- ağır dereceli OSAS’lıların % 29,5’ inde HT saptanmış, hafif dereceli OSAS ve kontrol grubu arasında bu açıdan anlamlı bir fark bulunmamıştır.

     Normal kişilerin aksine sabah kan basıncı değerleri akşam değerlerine kıyasla daha yüksektir. Kan basıncındaki değişiklikler siklik bir patern gösterir ve apneik periyotlarla uyumludur. Hastalığının ağırlığına bağlı olarak yalnızca noktürnal HT’a sahip olabilir veya hem gece hem gündüz hem gece hipertansif olabilir.

2-İskemik Kalp Hastalığı;

Uyku sırasında apneik epizodlara bağlı hipoksemi, sistemik HT ve artmış sempatik aktivitenin kombine etkisinin ateroskleroz gelişimine yol açtığı düşünülmektedir.

REM döneminde sempatik aktivasyon ve hemodinamideki değişiklikler, trombosit agregasyonunda artış nedeniyle; MI, ventriküler aritmiler ve ani kardiak ölümler sıklıkla uykunun rem fazında olmaktadır.

PSG sırasında daha önce KAH olmayanlarda bile EKG’de iskemik değişiklikler veya anjina tipi semptomlar saptanabilmektedir. OSAS’lılarda ST depresyonu relatif olarak sıktır ve CPAP tedavisi ile azalır. Bu depresyon myokardial iskemi veya nonspesifik değişikliklerin bir göstergesi olabilir.

3-Sol Kalp Yetmezliği;

4-Pulmoner HT- Sağ kalp Yetmezliği;

5-Kardiyak Aritmiler;

Kalp hızı normalde NREM uykusunda %5-10 azalır, REM uykusunda ise hafif yükselir. OSAS’lılarda noktürnal aritmiler oldukça sık görülür (%50).

-NÖROLOJİK SONUÇLAR

•           Serebrovasküler hastalık

•           Gündüz aşırı uyku hali

•           Sabah baş ağrıları

•           Noktürnal Epilepsi

•           Huzursuz ve yetersiz uyku

 

1-Serebrovasküler Hastalık;

Normal kişilerde serebral kan akımı ve intrakranial basınç NREM uykusu sırasında azalır ve REM uykusunda artar. OSAS’lılarda ise hiperkapninin neden olduğu serebral vazodilatasyon, sistemik kan basıncı ve CVP artışı sonucu intrakranial basınç siklik olarak artarken serebral kan akımı azalır. İntrakranial basınç artışı apne ile birliktelik gösterir ve apnenin hemen sonrasında en yüksek düzeye ulaşır.

OSAS’lı hastaların bir kısmında görülen noktürnal ve sabah baş ağrılarının muhtemelen majör nedenidir.

Yapılan bir çalışmada SVO geçiren erkek hastaların %53’ünün kronik horlaması olduğu, bunların %35’inde SVO uykuda gelişmiş ve horlamanın SVO sırasındaki diürnal varyasyon ile korelasyon gösteren tek faktör olduğu ileri sürülmüştür.

 

2-Gündüz Aşırı Uyku Hali (GAUH);

OSAS’da; sık tekrarlayan apne epizodları, arousallara bağlı uyku bölünmeleri, uykularının büyük bir bölümünü yüzeyel uykuda (NREM 1,2) geçirmeleri, derin uykuya dalamamaları (NREM 3,4) nedeniyle hastalar ertesi gün aşırı uyku ihtiyacı hissederler. Gündüz aşırı uyku hali hafif-ağır dereceli olabilir ve ağırlığı apne periyodlarının sıklığı, süresi ve noktürnal oksijen desatürasyonunun derecesi ile sıkı ilişkilidir.

 

3-Sabah Baş Ağrısı;

Hipoksemi, hiperkapni, srebral kan akımının bozulması, kan basıncının yükselmesi, uykunun bölünmesi, yetersiz uyku, anormal motor aktivite baş ağrısına neden olabilir. Genellikle frontal veya diffüz baş ağrısından yakınırlar. Baş ağrısının özelliği hastanın uyandığında belirgin olması ve ilerleyen saatlerde azalmasıdır.

                               

4-Noktürnal Epilepsi;(Sara Krizi)

OSAS’lı hastalarda sık tekrarlayan apne ve arousallar sonucu otonom sinir sistemi aktivasyonunun motor aktivite artışına ve sonuçta noktürnal epilepsiye neden olabileceği ileri sürülmektedir.

 

5-Huzursuz ve Yetersiz Uyku;

Hastalar kendilerini hiç uyumamış gibi hissederler. Gece boyunca dönme ve silkinme hareketleri sonucu rahat uyuyamazlar bazen daha ajite davranışlar da izlenir. Oksijen satürasyonunda düşme ile sıkı ilişkili olarak vücut üst yarısında anormal hareketler görülür

PSİKOLOJİK SONUÇLAR

 Hastalarda bilişsel bozukluk olarak nitelendirilen; Karar verme yeteneğinde azalma, hafıza zayıflaması, unutkanlık, kişilik ve davranış değişiklikleri gibi özellikler sıklıkla ağır dereceli OSAS’lılarda görülür. Hastaların %30’unda depresyon saptanmış; ancak OSAS’ın mı neden olduğu yoksa var olan tabloyu mu ağırlaştırdığı henüz net değildir.

Önemli olan OSAS tanısının konmasıdır! Çünkü OSAS’ın tedavisi ile hastanın psikolojik durumu düzelebilir ve daha az depresyona neden olur.

 5-ENDOKRİN SONUÇLAR

 Libido azalması, Empotans;

Bu durumun muhtemelen depresyon ile ilişkili olduğu düşünülmektedir. Çok az sayıda çalışmada hipotalamik- pitüiter – testiküler fonksiyon bozukluğuna neden olduğu ve tedavi sonrası düzeldiği bildirilmiştir.

 Diğer Endokrin Sonuçlar;   

  Noktürnal büyüme hormonu sekresyonu azalır, çocuklarda büyüme geriliği görülebilir. Bazı kadınlarda dismenore-amenore yakınmaları olabilir. Hiperinsülinemi görülebilir; sempatik aktivite artışı ile ilişkilidir. OSAS tedavisi ile bazı hastalarda insülin rezistansının düzeldiği bildirilmiştir

 

TEDAVİ

 

►Genel önlemler

►Medikal tedavi

►CPAP / BİPAP tedavisi

►Ağız içi araç tedavisi

►Cerrahi

Kombine tedavi

OSAS tedavisinde genel önlemler.

•           Risk faktörlerinin azaltılması

•           Kilo verme

•           Uykuda uygun yatış pozisyonu

•           Alkol ve sedatif-hipnotiklerden sakınma

•           Eşlik eden hastalıkların tedavisi

•           Hipotiroidizm

•           Akromegali

•           Diabetes mellitus

•           Aşırı androjen salınımı

•           Üst solunum yolu hastalıkları

•           Nörolojik hastalıklar

•           Solunum sistemi hastalıkları

•           Kardiyovasküler hastalıklar

•           Trafik ve iş kazaları konusunda uyarılmalı.

 

Gündüz uyuklama, tanıklı apneler, obezite, kardiyovasküler sistem hastalığı şikayetlerinden herhangi biri varsa polisomnografi endikasyonu vardır.

 

Uzm.Dr. Mecit Tuncay EPÇELİDEN

 

BUCAK DEVLET HASTANESİ

NÖROLOJİ UZMANI